J. (Jan) Van den Toren

Ambtsperiode 1943-1945

Jan van den Toren wordt in oktober 1943 door toenmalig secretaris-generaal van Binnenlandse Zaken Frederiks aangesteld als burgemeester van Borne. Hij volgt daarmee waarnemend burgemeester Antko Dik op. Van den Toren wordt na de oorlog eervol ontslagen nadat de zuiveringscommissie hem onderzocht heeft. Hij wordt beschuldigd van het in gevaar brengen van verzetsmensen, opportunisme, en een slappe houding tegenover de Duitsers. Daarnaast worden er vragen gesteld over zijn benoeming in 1943. In zijn vorige functie als ambtenaar van de gemeente Almelo was hij immers op de hoogte van de praktijken van de nazi’s. In het oorlogsverhaal van Van den Toren ontbreken bewijzen van politieke moed of principiële stellingname, maar uit onderzoek is ook op te maken dat hij wél tegen de Duitsers inging om Bornenaren te beschermen. Zo weigert hij nieuwe mannen te sturen voor dwangarbeid in Duitsland, nadat er in februari 1945 al honderden Bornenaren voor de Arbeidseinsatz waren opgeroepen. Een belangrijke gebeurtenis in 1944 is Van den Torens rol bij een vergeldingsactie. Op 19 november 1944 is een Engelse piloot in Borne geland, waarna de Duitse instanties vermoeden dat deze onderdak heeft gevonden in Borne. De bezetter besluit daarop vergeldingsmaatregelen te nemen: zeven mannen uit Borne worden gevangen gezet en zullen worden doodgeschoten als de piloot niet wordt uitgeleverd. Burgemeester Van den Toren probeert dit te voorkomen, maar uiteindelijk besluiten de Duitsers om drie gijzelaars te executeren.

Na de oorlog moet Van den Toren op advies van de zuiveringscommissie aftreden, hetgeen tot veel commotie leidt in het sterk verzuilde Borne. Het protestantse deel van de bevolking vindt dat de (protestantse) burgemeester moet aanblijven, terwijl het katholieke deel van Borne van oordeel is dat Van den Torens ontslag gehandhaafd moet blijven. Er wordt zelfs een handtekeningenactie georganiseerd over deze kwestie, hetgeen een unieke gebeurtenis is geweest in Nederland. Ondanks deze handtekeningenactie wordt van den Toren niet opnieuw benoemd.